Šta Narodna skupština može i treba da uradi po pitanju nasilja u društvu, ali i u skupštinskoj sali? Koja je uloga resornih skupstinskih odbora, predsednika skupštine ali i svih poslanika pojedinačno? Kakvo je trenutno stanje na skupštinskim sednicama i kako ga unaprediti? O ovim pitanjima za Otvoreni studio Otvorenog parlamenta govorile su Slavica Radovanović, narodna poslanica, i Ivana Jakšić, docentkinja Fakulteta političkih nauka.

Treća sednica redovnog prolećnog zasedanja ušla je u svoj peti radni dan. Diskusija se i dalje vodi oko prve (od četiri) tačke dnevnog reda. Inflamatorna retorika i ozbiljne optužbe. Po Ustavu, ovo zasedanje završava se 29. maja. 

KAKO JE POČELO

Dana 18. maja treća sednica redovnog prolećnog zasedanja počela je minutom ćutanja za žrtve masovnih ubistava u osnovnoj školi “Vladislav Ribnikar” u Beogradu i na području Smedereva i Mladenovca, koja su se odigrala početkom maja.

Dnevni red uključuje 4 tačke: Vladin izveštaj o bezbednosnoj situaciji u Republici Srbiji nakon gorepomenutih masovnih ubistava, REM-ov izveštaj sa posebnim osvrtom na izveštavanja o nasilju u televizijskim programima, predlog za obrazovanje anketnog odbora čiji bi zadatak bio da utvrdi okolnosti koje su dovele do ovih ubistava, kao i predlog za glasanje o nepoverenju članu Vlade, ministru unutrašnjih poslova, Bratislavu Gašiću (prim. aut. tačke dnevnog reda detaljnije objašnjene možete videti u Parlamentarnoj beležnici od 18. maja - Vodič kroz današnju plenarnu sednicu).

Poslanici su rešili da o svakoj tački dnevnog reda diskutuju odvojeno, dakle rasparava nije objedinjena iako je to bio običaj kako u prolećnom tako i u jesenjem zasedanju ovog saziva (prim. aut. objedinjena rasprava je korišćena kao način opstrukcije od strane vladajuće većine kako bi vreme za debatu u plenumu bilo što kraće - moguće je da je ova praksa negativno uticala i na kvalitet donetih zakona).

KAKO IDE

Nastup pun poštovanja koji je ovu sednicu otvorio ipak nije bio vesnik toga kako će sednica u celini da izgleda. 

Vlada, uključujući premijerku Anu Brnabić i ministra unutrašnjih poslova Bratislava Gašić, koji je na tapetu za glas o nepoverenju, pozdravljeni su stajaćim ovacijama od strane svojih partijskih kolega, najveće poslaničke grupe “Aleksandar Vučić - Zajedno možemo sve”.

Napeta atmosfera, inflamatorna retorika i međusobne optužbe između vladajuće većine i opozicije obeležile su dosadašnju raspravu na ovoj sednici. Ova atmosfera dodatno je podstaknuta odsustvom nepristrasnosti u primeni parlamentarnih pravila od strane Predsednika Skupštine - njegove reakcije uglavnom su u korist vladajuće većine, a nekad čak i aktivno učestvuje u optužbama protiv opozicije. Nebojša Bakarec, poslanik vladajuće većine, je juče, 24. maja, izneo teške optužbe na račun opozicije, tvrdeći da je opozicija “naoružana do zuba” i da “odbija da preda oružje”. Predsednik Skupštine nije ni na koji način ove reči sankcionisao.

Zbog ovakve atmosfere, već drugog dana ove sednice poslanici Demokratske strane i Zajedno-Moramo napustili su sednicu.

Petog radnog dana ove sednice, poslanici i dalje raspravljaju o prvoj tački dnevnog reda - Vladinog izveštaju o bezbednosnoj situaciji u Republici Srbiji.

Do sada, većina vremena okupirana je govorima članova Vlade, sa premijerkom Brnabić na čelu - njene eksplicitne uvrede upućene opoziciji prvih dana ove sednice bile su zastupljene u medijima.

Ministar Gašić, jedini čija je “fotelja” direktno ugrožena, je marginalno bolji - drži se dnevnog reda, ili makar orbitira oko dnevnog reda - u jednom trenutku, nabrajao je sva masovna ubistva koja su se u Srbiji dogodila od 1997. godine pa sve do danas. Ministarke zdravlja, pravde, kao i zaštite porodice i demografije takođe su bile prisutne. 

Tema koja se provlači kroz svaki govor i razmenu jesu protesti “Srbija protiv nasilja”, kao i predstojeći “najveći skup ikada u Srbiji” organizovan od strane vlasti i planiran za 26. maj.

Poslanici bi ipak mogli malo da požure - redovno prolećno zasedanje završava se 29. maja, kada ističe Ustavom propisanih 90 dana koliko traju redovna zasedanja.

POSLANIČKA PITANJA

Uzevši da je danas poslednji četvrtak u mesecu i da sednica i dalje traje, poslanici će po drugi put imati priliku da članovima Vlade postavljaju poslanička pitanja (prim. aut. Parl. belež. 27. April Za sve postoji prvi put).

Vreme koje je poslaniku na raspolaganju za obraćanje u plenumu zavisi, pre svega, od njegove pozicije u Skupštini, ali i od razloga njegovog obraćanja, i definisano je Poslovnikom.

1. NAČELNI PRETRES

- Predlagač akta ili ovlašćeni predstavnik predlagača akta ima pravo prvi da govori i nema vremensko ograničenje.

- Nakon njega govori izvestilac nadležnog skupštinskog odbora koji može govoriti jednom u trajanju od pet minuta.

- Ovlašćeni predstavnik poslaničke grupe ima pravo da govori do 20 minuta u plenumu, s tim što se ovo vreme može podeliti u dva dela.

- Nakon toga Predsednik Skupštine daje reč narodnim poslanicima prema redosledu koji je dostavila njihova poslanička grupa. Oni mogu govoriti do isteka vremena predviđenog za tu poslaničku grupu. Ako su za raspravu prijavljeni poslanici iz više različitih poslaničkih grupa, prvo govori poslanik iz brojčano najmanje poslaničke grupe, a na kraju poslanik iz brojčano najveće poslaničke grupe. Međutim, reč se daje i prema tome da li poslanik osporava ili podržava predlog (što poslanici navode u prijavi za reč), tako da naizmenično govore oni koji su protiv i koji podržavaju predlog. Poslanici koji se pri prijavi nisu izjasnili o predlogu govore poslednji. Ukupno vreme za raspravu iznosi pet časova i deli se srazmerno na poslaničke grupe prema broju narodnih poslanika koji ih čine.

- Narodni poslanici koji nisu članovi poslaničkih grupa, međusobnim dogovorom određuju najviše tri učesnika u raspravi, koji imaju pravo da govore svako po jednom u trajanju od pet minuta. Međutim, ukoliko ne postignu ovakav dogovor, pravo da govore imaju tri narodna poslanika koja se prva prijave za reč.

- U skraćenom postupku predviđeno trajanje rasprave i izlaganja svih aktera se umanjuje za 50%

2. RASPRAVA U POJEDINOSTIMA

- Narodni poslanik koji podnese amandman ima pravo da amandman i obrazloži u trajanju od dva minuta, s tim da ukupno vreme obrazlaganja svih amandmana ne može trajati duže od 10 časova.  Ako više narodnih poslanika podnese zajedno amandman ili više poslanika podnese amandmane iste sadržine, takav amandman će moći da obrazloži samo jedan narodni poslanik u trajanju od dva minuta;

- Ovlašćeni predstavnici poslaničkih grupa za pretres u pojedinostima imaju na raspolaganju 15 minuta;

- Ukupno vreme koje poslaničke grupe imaju za pretres u pojedinostima jednako je vremenu predviđenom za načelni pretres zakona (i primenjuje se isti princip preraspodele vremena i davanja reči narodnim poslanicima);

- Narodni poslanici koji nisu članovi poslaničkih grupa za raspravu o pojedinostima određuju tri poslanika. Svaki od njih može govoriti samo jednom u maksimalnom trajanju od 5 minuta, a ukoliko ne bude postignut dogovor, pravo da govore imaju tri narodna poslanika koja se prva prijave za reč.

3. REPLIKA

Ako se narodni poslanik u svom izlaganju na sednici Narodne skupštine uvredljivo izrazi o narodnom poslaniku koji nije član iste poslaničke grupe, navodeći njegovo ime i prezime ili funkciju, odnosno pogrešno protumači njegovo izlaganje, narodni poslanik na koga se izlaganje odnosi ima pravo na repliku koja može trajati maksimalno dva minuta. Ako se uvredljivi izrazi odnose na poslaničku grupu, odnosno političku stranku čiji poslanici pripadaju toj poslaničkoj grupi, pravo na repliku ima predsednik poslaničke grupe, u ime poslaničke grupe, takođe u trajanju od dva minuta. O tome da li su se stekli uslovi za korišćenje prava na repliku odlučuje predsednik Narodne skupštine. 

4. POVREDA POSLOVNIKA

Narodni poslanik može ukazati i na povredu poslovnika kada dobija reč odmah nakon prethodnog govornika.

Zasedanje je period u kome se Narodna skupština sastaje i radi na sednicama, dakle sednice se održavaju u okviru zasedanja. Zasedanja mogu biti redovna i vanredna. 

Redovna zasedanja se održavaju dva puta godišnje - prvo redovno zasedanje počinje prvog radnog dana u martu, a drugo prvog radnog dana u oktobru. Redovno zasedanje traje maksimalno 90 dana. Iako zasedanje počinje prvog radnog dana u martu, odnosno oktobru, ne postoji pravilo koje propisuje da se prva sednica u zasedanju mora održati baš toga dana. Dakle, prva sednica redovnog jesenjeg zasedanja Trinaestog saziva u 2022. godini održala se 18. oktobra, sve u skladu sa pravnom regulacijom. U periodu od 2016. godine pa do danas, prva sednica redovnog jesenjeg zasedanja održala se prvog radnog dana oktobra samo 2019. godine. 

Vanredno zasedanje je zasedanje Narodne skupštine u periodu kada se ne održava redovno zasedanje. Narodna skupština se na taj način sastaje na zahtev najmanje jedne trećine narodnih poslanika ili na zahtev Vlade, sa unapred određenim dnevnim redom na koji nije moguće podnositi dopune. 

Nudimo vam pogled iza kulisa na dnevni red treće sednice redovnog prolećnog zasedanja, koja se održava danas, 18.5. od 15 časova.

Sa potpisima 84 poslanika, sve opozicione poslaničke grupe podnele su Predsedniku Skupštine zahtev za održavanjem vanrednog zasedanja na temu bezbednosne situacije u Srbiji nakon dva masovna ubistva. Nakon ovog zahteva, usledili su naizgled dugački pregovori. Kako je preneto u medijima, opozicija je ovaj zahtev podnela 9. maja. 

Dva dana kasnije, Predsednik Skupštine Vladimir Orlić sazvao je Kolegijum za 12. Maj, sa samo jednom tačkom dnevnog reda: održavanje sledeće sednice Narodne Skupštine Republike Srbije (prim. aut. Kolegijum se sastoji od predsednika i potpredsednika Skupštine, kao i predsednika svih poslaničkih grupa. Kolegijum se održava privatno tako da javnost nema informacije o toku ovog sastanka).

Kratke izjave određenih poslanika ukazivale su na to da je postignut dogovor da se sednica održi u četvrtak, 18. maja.

Međutim, sednica nije zvanično zakazana sve do poslednjeg trenutka, dan ranije, 17. maja u 15 časova, kada je Predsednik Skupštine Vladimir Orlić sazvao Treću sednicu Prvog redovnog zasedanja (prim. aut. odnosno prolećnog zasedanja u 2023. godini) za danas, četvrtak 18. maj u 15 časova.

Očekuje se da sednici prisustvuje i premijerka, Ana Brnabić.

Iako ova sednica nije vanredna kako je opozicija zahtevala (prim. aut. po skupštinskim pravilima, dok traje redovno zasedanje ne može biti sazvano vanredno zasedanje), dnevni red bavi se zahtevima opozicionih poslanika, od kojih su neki izneseni i na “Srbija protiv nasillja” protestima, kroz 4 tačke:

1. Izveštaj o bezbednosnoj situaciji u Republici Srbiji nastaloj nakon masovnih ubistava u OŠ „Vladislav Ribnikar“ u Beogradu i na području Smedereva i Mladenovca – u Malom Orašju i Duboni, koji je podnela Vlada Republike Srbije

U ovom izveštaju, Vlada je zaključila da, iako su događaji sa početka maja izazvali uznemirenje javnosti - stanje javne bezbednosti može oceniti kao stabilno.

(prim. aut. U periodu koji je protekao od gorepomenuta dva masovna ubistva, mediji su preplavljeni izveštajima o nasilju u porodici, kao i nasilju u školama i vrtićima. Prošle nedelje, u Parlamentarnoj beležnici spomenuto Ukratko je da se upravo prošle nedelje, devetnaeste kalendarske nedelje ove godine, odigrao sedamnaesti femicid. Samo par sati kasnije taj broj je skočio na 18.)

2. Izveštaj o nadzoru programa komercijalnih pružalaca medijskih usluga za period od oktobra 2022. godine do kraja marta 2023. godine sa posebnim osvrtom na izveštavanja o slučajevima nasilja u televizijskim programima, koji je podneo REM

Ovaj izveštaj je već razmatran od strane Odbora za kulturu i informisanje, na sednici zakazanoj naprečac u utorak uveče za sredu ujutru. Izveštaj ne nalazi nikakav problem u tome kako televizije sa nacionalnom frekvencijom, a pogotovo TV Happy i TV Pink, posluju. (prim. aut. na protestima “Srbija protiv nasilja”, koje vodi opozicija, ove dve televiziji optužene su kao krivci za porast nasilja u srpskom društvu zbog rijaliti programa koji su na njima zastupljeni.)

Na primer, činjenica da 39% programa televizije Pink čine rijaliti programi ne predstavlja kršenje bilo kakve norme jer posmatrani period nije dovoljno dugačak da se donese informisan zaključak - predstavnici REM-a na ovoj sednici zaključili su da je neophodno sačekati da prođe cela godina, pa onda iznositi zaključke.

Cela sednica protekla je u napetoj atmosferi sa živom diskusijom o odgovornosti medija za porast nasilja, međutim kraj je bio očekivan - Odbor je usvojio Zaključak kojim prihvata REM-ov izveštaj.

3. Predlog odluke o obrazovanju Anketnog odbora radi utvrđivanja činjenica i okolnosti koji su dovele do masovnih ubistava u Osnovnoj školi „Vladislav Ribnikar“ i na teritoriji Smedereva i Mladenovca, podnet od strane Radomira Lazovića, predsednika poslaničke grupe Zeleno-levi klub

Ukoliko se oformi, zadatak ovog Anketnog odbora bi bio da utvrdi propuste u vršenju nadležnosti i preduzimanja odgovarajućih radnji, utvrdi odgovornosti nadležnih lica i predloži adekvatne mere.

Ovaj predlog objavljen je na sajtu Narodne skupštine 16. maja, sa Milenkom Jovanovim, predsednikom poslaničke grupe AV - Zajedno možemo sve, koja je ujedno i najveća poslanička grupa u parlamentu, kao predlagačem. Međutim, predlog je sa sajta ubrzo nestao da bi se dan kasnije pojavio sa Radomirom Lazovićem, predsednikom poslaničke grupe Zeleno-levi klub, kao predlagačem. 

4. Predlog za glasanje o nepoverenju članu Vlade, ministru unutrašnjih poslova Republike Srbije, Bratislavu Gašiću, koji je podneo 61 narodni poslanik.

Drugi pokušaj sa sličnim mehanizmom (prim. aut. interpelacija ministra finansija Siniše Malog još uvek čeka da dođe na red u plenumu).

Ministar Gašić je već jednom pod pritiskom dao ostavku. Tada ministar odbrane, Gašić je 2017. podneo ostavku zbog seksističkog komentara upućenog jednoj novinarki (prim. aut. ovo se odigralo više od godinu dana nakon pada vojnog helikoptera koji je uz dozvolu ministra Gašića uprkos lošim vremenskim uslovima poleteo, što je rezultovalo smrću sedam lica, od kojih je jedno bilo beba.)

Predsednik Narodne skupštine dr Vladimir Orlić sazvao je Treću sednicu Prvog redovnog zasedanja Narodne skupštine Republike Srbije u 2023. godini, za četvrtak, 18. maj 2023. godine, sa početkom u 15.00 časova.

Parlament neguje važna prijateljstva.

SPORIJI TEMPO

Deluje da se Narodna skupština, kao uostalom i ostatak zemlje, sporo opravlja od dva masovna ubistva koja su se dogodila prethodne nedelje. Poslednjih nedelju dana u parlamentu bili su neobično tihi.

Poslaničke grupe prijateljstva i stalne delegacije pri međunarodnim institucijama jedini su deo parlamenta koji neometano ide svojim poslom.

Na primer, poslanička grupa prijateljstva sa Kinom posetila je železaru u Smederevu, koja je od 2016. godine u vlasništvu kineske kompanije HBIS. Uticaj ove železare na životnu sredinu, kao i na živote i bezbednost ljudi, već godinama privlači pažnju javnosti.

17

U toku je devetnaesta nedelja 2023. godine. Juče, 10. maja, dogodio se sedamnaesti femicid od početka ove godine.

Podsećamo - u martu su organizacije civilnog društva poslale dopis na temu femicida svim poslanicima, sa ciljem da poslanike kao predstavnike građana podstaknu da u Narodnoj skupštini pokrenu debatu koja će se pozabaviti ovom nacionalnom krizom kao i institucijama koje svojim (ne)delanjem omogućavaju status quo.

Na koherentan institucionalni odgovor na erupciju nasilja u društvu u Srbiji se još uvek čeka.

Predsednik Skupštine Vladimir Orlić i Odbor za obrazovanje, nauku, tehnološki razvoj i informatičko društvo uputili saučešće porodicama nastradalih u masovnom ubistvu u osnovnoj školi “Vladislav Ribnikar” u Beogradu.

U sredu, 3. maja, trinaestogodišnji dečak vatrenim oružjem ubio je osmoro svojih školskih drugarica i drugara, kao i školskog čuvara.

Istog dana, Odbor za obrazovanje, nauku, tehnološki razvoj i informatičko društvo održao je sednicu koja je počela minutom ćutanja za ubijene, a potom je, uzevši u obzir ovaj događaj, prekinuta posle 30 minuta. Ovaj Odbor uputio je svoje najdublje saučešće porodicama nastradalih.

Predsednik Skupštine Vladimir Orlić, ispred Narodne skupštine kao institucije, uputio je saučešće porodicama nastradalih. 

Druga sednica redovnog prolećnog zasedanja trajala je četiri dana i skoro jednu celu noć, završivši se 28. aprila. Iako se radi o sednici punoj presedana u ovom sazivu (prim. aut. po prvi put u ovom sazivu, poslanici su imali mogućnost da podnose predloge za dopunu dnevnog reda kao i da postavljaju poslanička pitanja - parl. belež. 27. april - Za sve postoji prvi put), i ona je, kao i prethodne sednice, protekla u atmosfera punoj tenzije, dok se debata vrtela oko ličnih uvreda i razmirica umesto oko dnevnog reda.

Moralna i politička odgovornost narodnih poslanika je da aktivno doprinose suzbijanju svih vidova nasilja i da nedvosmisleno osude svaki nasilni čin. Kao izabrani predstavnici građana i nosioci zakonodavne vlasti, poslanici imaju posebnu odgovornost da se uzdrže od stavova i ponašanja koja podstiču nasilje. 

Uprkos tome, sednice Narodne skupštine često su poligon za ispoljavanje verbalnog nasilja, koje ponekad uključuje i pretnje fizičkom silom i čiji vinovnici, po pravilu, prolaze bez adekvatnih sankcija. Time se Narodna skupština, najvažnija institucija države, pretvara u još jedno sredstvo normalizovanja nasilničkog ponašanja u društvu.  

Dopune dnevnog reda i poslanička pitanja. Iz naftalina: sednica Odbora za spoljne poslove iz decembra nastavila se u aprilu. Plenum dobio priliku da čuje o femicidu.

MRVICE

U petak, 21. aprila, počela je druga sednica u redovnom prolećnom zasedanju Narodne skupštine i još uvek je u toku. Naizgled sasvim obična sednica, sa dnevnim redom koji puca po šavovima (prim. aut. 28 tački dnevnog reda, od koji su 25 predlozi zakona koje je podnela vlada), više od 400 amandmana na predložene zakone i debatu koja se manje bavi dnevnim redom nego što se ne bavi.

Međutim, ipak se radi o sasvim neobičnoj sednici. Naime, po prvi put u ovom sazivu poslanici su imali mogućnost da podnose predloge za dopunu dnevnog reda (prim. aut. ova sednica zakazana je više od 24 časa unapred - parl. belež. 20. april Aleluja!). Od pet predloga dopune dnevnog reda, dva su se odnosila na formiranje anketnih odbora radi uvida u dve afere koje su već nekoliko godina u medijskoj žiži - Savamala i rušenje privatne imovine 2016. godine kako bi se napravio prostor za Beograd na vodi i afera “Jovanjica” iz 2019. godine, kada je otkrivena plantaža marihuane koja je potom povezivana sa najvišim državnim zvaničnicima i njihovim srodnicima.

Dopuna dnevnog reda ostala je na pokušaju, kako nijedan od pet predloga nije usvojen.

Presedana, pak, ima još. Kao što je prethodno rečeno, druga sednica u prolećnom zasedanju još uvek traje, što je čini prvom sednicom u ovom zasedanju koja se održava poslednjeg četvrtka u mesecu (prim. aut. poslednji četvrtak u mesecu je dan određen za poslanička pitanja). Dakle, po prvi put u ovom sazivu narodni poslanici imaju priliku da postavljaju poslanička pitanja nadležnim ministrima.

Ovaj parlamentarni kontrolni mehanizam u ovom sazivu u potpunosti je zapostavljen. Poređenja radi prethodnom sazivu, u kome praktično nije bilo opozicije, u istom periodu, od početka saziva u avgustu 2020. do kraja aprila 2021, ovaj mehanizam korišćen je pet puta.

HOD PO ŽICI SE NASTAVLJA

Osma sednica Odbora za spoljne poslove trebalo je da se održi dana 28. decembra 2022. godine, sa samo jednom tačkom dnevnog reda: Rezolucijom o usklađivanju srpske spoljne politike sa spoljnom politikom Evropske unije, koja je otvorila vrata uspostavljanju sankcija prema Rusiji. Ovu rezoluciju predložio je Borko Stefanović, predsednik ovog Odbora i opozicioni poslanik. Sednica se, međutim, nije održala, već je odložena na predlog zamenice predsednika Odbora, Marine Raguš, poslanice koja pripada vladajućoj većini. 

Skoro pet meseci u dan kasnije, 24. aprila nastavila se Osma sednica Odbora za spoljne poslove. Izmenjeni dnevni red uključivao je gorenavedenu Rezoluciju, ali i još četiri tačke.

Nakon tri i po sata diskusije, poslanici su odlučili da ne usvoje nijednu od tački dnevnog reda, dakle ni Rezoluciju o usklađivanju srpske spoljne politike sa spoljnom politikom Evropske unije, ali ni Deklaraciju o potrebi jačanja saradnje sa Ruskom Federacijom na bilateralnom nivou i u međunarodnim organizacijama. 

U PLENUMU (KONAČNO) SPOMENUT FEMICID

Danas, 27. aprila, ubijena je četrnaesta žena, odnosno počinjen četrnaesti femicid, od početka 2023. godine.

Tokom tekuće plenarne sednice, poslanica Danijela Nestorović iz poslaničke grupe “Moramo-Zajedno”, kao i poslanica Radmila Vasić iz poslaničke grupe “Dveri” pokrenule su pitanje femicida, odnosno postavile pitanja vezana za femicid i okolnosti koje ga prouzrokuju i omogućavaju u okviru objašnjenja i obaveštenja (prim. aut. radi se o parlamentarnom institutu previđenom članom 287. Poslovnika Narodne skupštine, koji je u Skupštini u čestoj upotrebi).

Podsetimo, organizacije civilnog društva uputile su apel svim narodnim poslanicima i poslanicama na temu femicida. Cilj ovog apela bio je da se narodni poslanici i poslanice podstaknu da iskoriste svoju poziciju u parlamentu kako bi pokrenuli debatu o ovoj nacionalnoj krizi i institucijama koje svojim (ne)delanjem omogućavaju status quo.

The polarisation between MPs of the incumbent coalition and the opposition is reflected in the results of voting on laws and essential acts. The data show that, on a fundamental level, the space for overcoming party divisions is not visible when it comes to matters of public interest. Moreover, while the voting data indicates the consolidated ranks of the ruling majority, the situation in the ranks of the opposition is different, although positioned against the decisions of the majority. Circumstances in which MPs of the opposition vote in favour of an act usually refer to the ratification of some international agreements or decisions of a technical nature, such as changes in the composition of parliamentary committees.

During February 2023, there were three voting days, and the MPs voted on 60 acts – 14 laws, 20 international treaties, seven acts concerning the functioning of the Assembly and 19 other acts, such as conclusions on reports of independent institutions. The trend initiated in the autumn session of the Thirteenth Convocation continued in February – the ruling majority disciplinedly voted ‘For’, while the opposition MPs were often not present on the day of voting, and when they were – they predominantly voted ‘Against’.

We will analyse what the voting of the ruling majority and the opposition during February looked like in the following text, on the basis of the official data of the National Assembly on voting. 

Incumbent majority: once against all of them

MPs of the incumbent majority mostly attended the votes on the acts and voted ‘For’. Only one, out of 160 MPs of the ruling majority, voted ‘Against’ once in February. (Chart 1). At the same time, this is the only vote ‘Against’ that came from the representatives of the ruling majority since the beginning of the convocation. 

Chart 1: Percentual overview of voting on acts by parliamentary groups of the incumbent majority – February 2023

MP Marijan Rističević, who voted against, explained his vote: “I didn’t vote and I violated some discipline in the parliamentary club, because I didn’t vote to expel a farmer, to be honest, I didn’t vote. My colleague Miletić did not vote either, he abstained, I voted against expelling a farmer from the Committee...”. MP Rističević is a member of the SNS parliamentary group, and is the leader of the People’s Peasant Party.

Opposition: we are against, it’s just that we’re not there

Voting by MPs from opposition parliamentary groups is characterised by a greater absence from voting day compared to MPs from the ruling majority. On the other hand, the results of the voting are more varied among the present opposition MPs. (Chart 2). 

Chart 2: Percentual overview of voting on acts by the opposition parliamentary groups – February 2023

Unlike the incumbent majority, for which voting ‘against’ almost never happens, opposition MPs sometimes do vote for certain acts. In the votes on the acts in February, there were a total of 302 opposition votes ‘For’. Nevertheless, out of the total number, only two votes of the opposition MPs were for the adopted laws, while the remaining 300 votes were mostly cast to the ratification of international agreements and decisions of a technical nature. The laws that received one ‘For’ vote each from the opposition MPs are the laws on amendments to the Law on the Organisation and Competence of State Authorities in War Crimes Proceedings and the Law on the Organisation and Competence of State Authorities to Fight High-Tech Crime. Moreover, the opposition did not have a single vote ‘against’ 12 acts – seven international treaties and five decisions on changes in the membership of parliamentary committees. Of the 25 acts with the minimum number of votes ‘Against’ votes, 23 referred to the functioning of the Assembly and international agreements. The remaining two acts are the conclusion on the work of the Fiscal Council and the appointment of the permanent composition of the Republic Electoral Commission.

When it comes to the absence of opposition MPs from the voting day in February, 16 out of a total of 78 MPs from opposition parliamentary groups did not attend a single voting on acts. In four parliamentary groups, absenteeism was prevalent – MPs from these parliamentary groups were absent more often than they participated in the voting day.

When talking about MPs who are not members of parliamentary groups, another rule can be observed when it comes to voting – even though they are formally neither part of the ruling majority nor the opposition, these MPs for the most part consistently vote either dominantly ‘For’ or dominantly ‘Against’, that is, they practically choose the side according to which they always vote. And the way they vote is in accordance with that, namely MPs who vote in accordance with the ruling majority never vote ‘Against’, and MPs who vote in accordance with the opposition are often absent from voting. In this group, two out of a total of 12 MPs did not even attend the vote on acts in February. (Chart 3)

Chart 3: Percentual overview of voting on acts by MPs who are not members of parliamentary groups – February 2023

Assessment of the MPs’ voting on the acts in February 2023: 

Mostly unaccountable

With the exception of the parliamentary groups: United, Green-Left Club, DS and Oath-Keepers, the MPs were mostly unaccountable towards the voting on the acts during the last month – either they voted according to the received guidelines and not according to their conscience, or they did not come to vote.

What is accountability in the work of MPs? Among other things, it implies that “when the moment comes, MPs should not vote by the bell, but should honestly, conscientiously and faithfully to the Constitution, human rights and civil liberties express themselves about what is written in the law.”

Next month, MPs will have the opportunity to improve their grade, we will see if they will seize it.