Aktuelnosti

Saznajte šta se dešava u Narodnoj skupštini - na koji način poslanici predstavljaju interese građana i na koji način usvojeni akti utiču na različite oblasti života građana.

Ivica Dačić sazvao Prvu sednicu Prvog redovnog zasedanja Narodne skupštine Republike Srbije u 2021. godini

[23.02.2021.]

Predsednik Narodne skupštine Republike Srbije Ivica Dačić sazvao je Prvu sednicu Prvog redovnog zasedanja Narodne skupštine Republike Srbije u 2021. godini, za utorak, 2. mart 2021. godine, sa početkom u 10.00 časova.

Za ovu sednicu predložen je sledeći dnevni red:
 

1. Predlog zakona o potvrđivanju Okvirnog sporazuma o zajmu LD 2034 (2020) između Banke za razvoj Saveta Evrope i Republike Srbije za projektni zajam – Infrastruktura u kulturi, koji je podnela Vlada i

2.Predlog odluke o izboru sudija koji se prvi put biraju na sudijsku funkciju, koji je podneo Visoki savet sudstva.

 

Sednica će se održati u Velikoj sali Doma Narodne skupštine Republike Srbije u Beogradu, Trg Nikole Pašića broj 13.

Couplet Chorus Replica: episode no. 55

[22.02.2021.]

Why the President of the Assembly warned the MP Atlagic for insulting speech, but remained silent towards representatives of the executive? In the new episode of #CoupletChorusReplica listen to what kind of discussion in the plenary was provoked by the speech of the Saip Kamberi in the Albanian language.

At the last session, MPs and the Minister of the Interior, as well as the Speaker of the Assembly, showed how some people in Serbia imagine respect for the rights of minorities. The Speaker did warn MPs for the insulting speech, but remained silent towards representatives of the executive. Admittedly, one of the few Albanian representatives in the Serbian Parliament, Shaip Kamberi did not announce in time that he would speak in his mother tongue and the translation was therefore not provided. It was later confirmed that in his speech, Kamberi inter alia raised his voice against the decision of the High Court in Belgrade, which refused to find Minister Aleksandar Vulin guilty of discrimination and thus, according to Kamberi, “legalised the offensive term ‘Shiptar’ used in Serbia for Albanians from Kosovo.” Some MPs protested during the speech in the Albanian language, which is why the Speaker of the Assembly of Serbia, Ivica Dačić, reacted three times.

“Would you please… I don’t understand this heckling. Listen, we are all MPs of the National Assembly of the Republic of Serbia, which passed the laws. In article 9 of the Law on the National Assembly, article 11 of the Law on Protection of the Rights and Freedoms of National Minorities, this right exists. And that is why I’m asking you to respect that right, because it is important for the Republic of Serbia.”

The MP Marko Atlagić from the Serbian Progressive Party tried to provoke a reaction by persistently repeating the mentioned insulting expression, and in addition he insulted one of the leaders of the non-parliamentary opposition, so he was mildly reprimanded by Dačić.

“The Shiptar leadership in Priština glorifies Vuk Jeremić every year on November 27 th . Mister Vulin and MPs, it can be seen that Vuk Jeremić is a great pest for our country. He’s just a treacherous thug!”

“Thank you, professor, I would just like to ask you to attune your discussion in future to the Code we have passed. You may not use profanity or any other offensive language.”

At the end of the debate, the Minister of the Interior, Aleksandar Vulin, expressed his position by repeating the expression Shiptar in his speech as many as 25 times, to which the Speaker of the Assembly did not say a word.

“Mr. Kamberi says he does not use the official term – Albanians. Which official authority does he talk about? Who has decided that? In the ‘Matica Srpska’ dictionary, which [is an institution that] is more educated than both of us, it says that ‘Shiptar’ is a synonym for ‘Albanian’ What is the problem? Do you want to paint over, rewrite or complement ‘Matica srpska’, do you want us to let you write our own language, to create another one, a better one? It’s not a shame to be a Shiptar. On the contrary. You should be proud that you’re a Shiptar, but it is a shame to think that you can decide how Serbs should speak.”

The dictionary may say that it is the same, but in the public speech in Serbia it is difficult to find an example of the term ‘Shiptar’ being used in a positive context.

 

For the Open Parliament Mirjana Nikolić.


STROFA REFREN REPLIKA: 55 EPIZODA

[19.02.2021.]

Zašto je predsednik Skupštine za izrečene uvrede upozorio poslanika Atlagića ali ne i ministra Vulina? U novoj epizodi #StrofaRefrenReplika poslušajte kakve je diskusije u plenumu izazvao govor Šaipa Kamberija na albanskom jeziku.

 

Kako pojedini u Srbiji zamišljaju poštovanje prava manjina pokazali su na proteklom zasedanju i narodni poslanici i ministar unutrašnjih poslova, ali i predsednik Skupštine koji je zbog  uvredljivog govora upozoravao poslanike, ali ostao nem prema izvršnoj vlasti. Jedan od retkih predstavnika Albanaca u skupštini Srbije Šaip Kamberi zaista nije na vreme rekao da će govoriti na maternjem jeziku te nije imao obezbeđen prevod. Kasnije je potvrđeno da je u svom govoru Kamberi između ostalog podigao glas protiv odluke Višeg suda u Beogradu, koji je odbio da ministra Aleksandra Vulina proglasi krivim za diskriminaciju i time, kako smatra Kamberi, „legalizovao uvredljivi izraz Šiptar koji se u Srbiji koristi za Albance sa Kosova.“ Pojedini poslanici su tokom govora na albanskom jeziku negodovali, zbog čega je predsednik Skupštine Srbije Ivica Dačić čak tri puta reagovao.

„Ja bih vas zamolio, ne razumem šta to znači dobacivanje. Slušajte, mi smo ovde poslanici Narodne skupštine Republike Srbije koja je donela zakone. U Zakonu u članu 9. Zakon o Narodnoj skupštini, član 11. Zakona o zaštiti prava i sloboda nacionalnih manjina ovo pravo postoji. I zato vas molim da poštujete to pravo, jer je to važno za Republiku Srbiju.”

Poslanik  Marko Atlagić iz Srpske napredne stranke potrudio se da izazove reakciju upornim ponavljanjem pomenutog uvredljivog izraza, a uz to je vređao jednog od lidera vanparlamentarne opozicije, pa je od Dačića dobio blagu opomenu.

„Šiptarsko rukovodstvo u Prištini svake godine 27. 11. slavi Vuka Jeremića. Gospodine ministre Vulin i narodni poslanici, vidi se da je Vuk Jeremić velika štetočina za našu zemlju. Radi se o jednoj izdajničkoj bitangi!“

„Zahvaljuje profesore, samo bih vas zamolio da u narednom periodu upodobite svoju diskusiju Kodeksu koji smo doneli. Ne možete da upotrebljavate psovke ili bilo koje druge uvredljive reči.”

Ministar unutrašnjih poslova Aleksandar Vulin na kraju rasprave svoj stav je iskazao tako što je u govoru izraz Šiptar ponovio čak 25 puta, na šta mu predsednik Skupštine nije rekao ni reč. 

„Gospodin Kamberi kaže da on ne koristi službeni termin - Albanci. Koje službe? Ko je to odlučio? U rečniku „Matice srpske“ koja je malo obrazovanija od mene i njega kaže Šiptar - sinonim za Albanac. Šta je problem? Hoćete da nam prekrečite, prepišete, dopišete i „Maticu srpsku“, da vam damo da nam napišete jezik možda neki drugi, bolji. Nije sramota biti Šiptar, naprotiv, treba da budeš ponosan što si Šiptar, ali je sramota da misliš da možeš Srbima da odlučuješ kako će da govore.“

Možda u rečniku piše da je isto, ali u javnom govoru Srbije teško se može naći primer da je izraz „Šiptar“ upotrebljen u pozitivnom kontekstu.

Za Otvoreni parlament Mirjana Nikolić.


Otvoreni parlament podneo prvu prijavu zbog kršenja Kodeksa ponašanja narodnih poslanika

[17.02.2021.]

Narodni poslanik sa liste "Aleksandar Vučić- Za našu decu" Marko Atlagić svesno je i sa namerom vređao Albance nazivajući ih “šiptarima”, u nameri da uvredi kako njih, tako i pojedince o kojima je govorio tokom sednice Narodne skupštine 10. februara. Zbog vređanja i omalovažavanja ljudskog dostojanstva Otvoreni parlament je podneo prvu prijavu za kršenje novousvojenog Kodeksa ponašanja protiv narodnog poslanika Atlagića.


Treće vanredno zasedanje Narodne skupštine Republike Srbije u Dvanaestom sazivu

[17.02.2021.]

Predsednik Narodne skupštine Ivica Dačić sazvao je, na zahtev 239 narodnih poslanika, Treće vanredno zasedanje Narodne skupštine Republike Srbije u Dvanaestom sazivu, za utorak, 23. februar 2021. godine, sa početkom u 10.00 časova.

Za tu sednicu predložen je sledeći dnevni red:
 

1. Predlog zakona o izmenama i dopunama Zakona o utvrđivanju porekla imovine i posebnom porezu, koji je podnela Vlada;

2. Predlog zakona o davanju garancije Republike Srbije u korist Nemačke razvojne banke KfW, Frankfurt na Majni, po zaduženju Akcionarskog društva „Elektromreža Srbije“, Beograd (Regionalni program za energetsku efikasnost u prenosnom sistemu II) koji je podnela Vlada;

3. Predlog zakona o potvrđivanju Sporazuma o zajmu između KfW, Frankfurt na Majni („KfW“) i Republike Srbije („Zajmoprimac“) koju predstavlja ministar finansija za projekat „Energetska efikasnost u zgradama javne namene i obnovljivi izvori energije u sektoru daljinskog grejanja - Ozelenjavanje javnog sektora“, koji je podnela Vlada;

4. Predlog zakona o potvrđivanju Sporazuma o prosvetnoj, kulturnoj i sportskoj saradnji između Vlade Republike Srbije i Vlade Sjedinjenih Meksičkih Država, koji je podnela Vlada;

5. Predlog zakona o potvrđivanju Sporazuma o statusu između Republike Srbije i Evropske unije o akcijama koje sprovodi Evropska agencija za graničnu i obalsku stražu u Republici Srbiji, koji je podnela Vlada;

6. Predlog zakona o potvrđivanju Sporazuma između Vlade Republike Srbije i Vlade Republike Severne Makedonije o saradnji u oblasti borbe protiv trgovine ljudima, koji je podnela Vlada;

7. Izveštaj o radu Komisije za zaštitu konkurencije za 2019. godinu (broj 02-361/20 od 28. februara 2020. godine), sa Predlogom zaključka Odbora za privredu, regionalni razvoj, trgovinu, turizam i energetiku od 3. februara 2021. godine.

Sednica će biti održana u velikoj sali Doma Narodne skupštine Republike Srbije u Beogradu, Trg Nikole Pašića broj 13.

Couplet Chorus Replica: episode no. 54

[15.02.2021.]

Who wishes evil upon President Aleksandar Vučić and why is "relativized the danger in which he is"? In the new episode of #CoupletChorusReplica listen how was plenary discussion passed from the Law on the Social Card to the mafia clans and, members of the former regime.

The Assembly of Serbia adopted the Law on the Social Card, a map of data on social benefits with the aim of making them more equitable. The discussion on that Law was an opportunity for several hundred thousand social assistance beneficiaries, who receive from the state less than one hundred euros a month on average, to hear several more times “how economically stable the state was, how shiny the Serbian economy was and how much worse the situation would be if there were not for the wise policy of the President Aleksandar Vučić “.

The largest number of discussions did relate to the topic, but was most often linked to praise for the Serbian Government. An example thereof are the words spoken by the Social Democratic Party MP Jasmina Karanac, who said that this law was a huge step towards eradication of poverty.

“Social allocations in any segment require economics that will fill the budget. After all, this has been shown now, and at the time of the pandemic, when the Serbian economics showed the greatest resilience and the greatest resistance to the crisis. We were not the only ones to say that, the European Commission also acknowledged that in its official report.”

On the other hand, whether it is a social card or international agreements, the task of the Serbian Progressive Party MPs was to insinuate not only the connection of the recently arrested criminal group with the opposition, but also to suggest that they all planned the assassination of Vučić. Some of the examples are Aleksandar Mirković, Sandra Božić and Uglješa Mrdić.

“What particularly worries me is the behaviour of one part of the opposition, that is trying in every possible way to relativise the danger in which President Aleksandar Vučić is. The statements given by the bully and Ljotić’s disciple, Dragan Đilas and the former MP Boško Obradović aim to equalise Aleksandar Vučić and his family with certain clans, mafia in Serbia and in that way directly put a target on their backs.”

“I’m referring to those who actually led to the attack on the security of the President of the Republic, but also on the members of his family, through constant criminalisation, which has been going on for years and was placed by the former regime. Specifically, by Dragan Đilas, who is the ideological creator of each of the made-up scandals of criminalisation of the President, his brother Andrej Vučić and Danilo Vučić, and by his spokesperson, Marinika Tepić.”

“It’s not only members of criminal clans who wish, and it’s awful to say it, death of our country’s President. We have a situation in which, in addition to mafia clans, members of the former regime also wish evil upon President Aleksandar Vučić and his associates.”

It did not occur to anyone to ask why the long-awaited Law on the Social Card will be applied only from 2022 and if the process could have been accelerated. 

For the Open Parliament, Mirjana Nikolić.


STROFA REFREN REPLIKA: 54 EPIZODA

[13.02.2021.]

Ko želi najgore predsedniku države i zašto se “relativizuje opasnost u kojoj se on nalazi"? U novoj epizodi #StrofaRefrenReplika poslušajte kako su od Zakona o socijalnoj karti poslanici diskutovali o mafijaškim klanovima i opoziciji.

 

U Skupštini Srbije usvojen je Zakon o socijalnoj karti, svojevrsnoj mapi podataka o socijalnim davanjima sa ciljem da ona budu pravednije raspoređena. Rasprava o tom zakonu bila je prilika da nekoliko stotina hiljada korisnika socijalne pomoći koji od države u proseku dobiju po manje od sto evra mesečno, još nekoliko puta čuju „koliko je država ekonomski stabilna, kako je ovo zlatno doba srpske ekonomije i kako bi bilo mnogo gore da nije mudre politike predsednika Aleksandra Vučića“.

Najveći broj diskusija  jeste bio o temi i najčešće povezan sa pohvalama Vladi Srbije, na  način kako je to uradila poslanica Socijaldemokratske partije Srbije Jasmina Karanac, rekavši da ovaj zakon predstavlja krupan korak ka iskorenjivanju siromaštva.

„Za socijalna izdvajanja u bilo kom segmentu potrebna je ekonomija koja će puniti budžet. Uostalom, to se pokazalo sada i u vreme pandemije kada je srpska ekonomija pokazala najveću žilavost i najveću otpornost na krizu. To nismo rekli samo mi, to je i u zvaničnom izveštaju priznala i Evropska komisija.“

Sa druge strane, bilo da je reč o socijalnoj karti ili međunarodnim sporazumima, zadatak poslanika Srpske napredne stranke bio je da insinuiraju ne samo povezanost nedavno uhapšene kriminalne grupe sa opozicijom, već i da sugerišu da su svi zajedno planirali atentat na Vučića. Samo neki od primera su Aleksandar Mirković, Sandra Božić i Uglješa Mrdić.

„Ono što posebno mene zabrinjava jeste ponašanje jednog dela opozicije koji na svaki mogući način pokušavaju da relativizuju opasnost u kojoj se nalazi predsednik Aleksandar Vučić. I izjave Dragana Đilasa, ovog nasilnika, ljotićevca, bivšeg poslanika Boška Obradovića idu u tom smeru da se Aleksandar Vučić i njegova porodica izjednače sa nekakvim klanovima, mafijom u Srbiji i na taj način im se direktno crta meta.“

„Mislim upravo na one koji su zapravo doveli do toga da napad na bezbednost predsednika Republike ali i na članove njegove porodice, konstantnom kriminalizacijom,  to traje godinama unazad i plasirano je od strane bivšeg režima. Konkretno Dragana Đilasa, kao idejnog tvorca svake od izmišljenih afera kriminalizacije predsednika, njegovog brata Andreja Vučića i Danila Vučića, do onoga ko je glasnogovornik, a to je Marinika Tepić.”

„Nisu samo ovi, članovi kriminalnih klanova ti koji žele, ružno je što ću to reći, smrt predsednika naše države. Nego mi imamo situaciju da pored tih mafijaških klanova i pripadnici bivšeg režima žele zlo i predsedniku Aleksandru Vučiću i njegovim saradnicima.“

Zašto će se dugo očekivani Zakon o socijalnoj karti primenjivati tek od marta 2022. godine i da li se to moglo ubrzati, niko se nije setio da pita.

Za Otvoreni Parlament Mirjana Nikolić.


Zakon o socijalnoj karti – čarobni štapić za popravku sistema socijalne zaštite ili nešto drugo?

[09.02.2021.]

Reforma sistema socijalne zaštite, posebno u delu koji se odnosi na novčana socijalna davanja (novčana socijalna pomoć, uvećana novčana socijalna pomoć i jednokratna pomoć i slično) i drugih finansijskih davanja koja spadaju u sektor populacione politike (dečiji dodatak), jedna je od tema o kojoj se godinama govori. Tako se izmene Zakona o socijalnoj zaštiti i Zakona o finansijskoj podršci porodici sa decom, ističu kao neophodne radi prilagođavanja sistema socijalne zaštite potrebama najsiromašnijih.  

Uprkos tome, kao ključna mera reforme sistema socijalne zaštite određeno vreme figurira usvajanje Zakona o socijalnoj karti koji bi omogućio bržu razmenu podataka između nadležnih državnih organa koji vode evidencije o stanjima od značaja za ostvarivanje prava iz socijalne zaštite. Kako se navodi u ekspozeu za sastav nove Vlade Republike Srbije: „Prioritetnu reformu u pogledu bolje usmerenih socijalnih davanja predstavlja rad na socijalnim kartama koje predstavljaju objedinjeni uvid u podatke o trenutnim i potencijalnim korisnicima“. Istovremeno se ističe da će „[S]ocijalne karte [će] omogućiti da građani koji su u najtežem ekonomskom položaju budu vidljiviji u sistemu, kako bi blagovremeno i efektivno ostvarili prava na potrebnu podršku“. 

Skupština Srbije danas započinje raspravu o dugo očekivanom Zakonu o socijalnoj karti. Čini se kao da je ovim zakonom sistem socijalne zaštite u potpunosti reformisan i da su svi problemi rešeni. Tako makar izgleda svakome ko prati vesti koje dolaze od nadležnih u Ministarstvu za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja. 

Šta je regulisano ovim nevelikim zakonom i kako će sve to uticati na postupak ostvarivanja prava iz domena socijalne zaštite, pokušaćemo da odgovorimo u ovom tekstu. 

 

Uvodne odredbe – materija koja je regulisana zakonom, cilj i svrha obrade podataka

 

Zakonom je definisano da se njime uređuje uspostavljanje i vođenje jedinstvenog registra koji se naziva Socijalna karta, kao i sadržina ovog registra, način pristupanja, obrada i čuvanje podataka u okviru ovog registra. Nadalje je kao cilj zakona navedeno uspostavljanje jedinstvene i centralizovane evidencije o socijalno-ekonomskom statusu pojedinaca i sa njima povezanih lica. Ovaj cilj trebalo bi da omogući organima uprave koji su nadležni za odlučivanje u sistemu socijalne zaštite da bolje obavljaju obradu podataka radi utvrđivanja činjenica neophodnih za ostvarivanje prava i usluga iz sistema socijalne zaštite. Sve  ovo preduzima se radi veće efikasnosti, pravednije raspodele socijalnih davanja i proaktivnosti organa uprave koji odlučuju o pravima i uslugama iz sistema socijalne zaštite. 

Zaista, kada znamo da se godinama unazad govori o sve većem broju korisnika socijalne pomoći, o čemu u svojim godišnjim izveštajima piše i Republički zavod za socijalnu zaštitu, i sve manjem broju zaposlenih u sistemu socijalne zaštite, čini se da će brža razmena podataka u elektronskom obliku uticati na povećanje efikasnosti i u konačnici – na kraće rešavanje o zahtevima za ostvarivanje prava na novčana socijalna davanja.  

U skladu sa načelima zaštite podataka o ličnosti i obavezama iz Zakona o zaštiti podataka o ličnosti, koji je krovni zakon u ovoj oblasti, članom 4. Zakona o socijalnoj karti precizno je definisana svrha obrade podataka. Tu se ističe pet različitih pitanja koja određuju svrhu obrade:  

1. određivanje socijalno-ekonomskog statusa pojedinca i sa njim povezanih lica; 

2. automiatizacija postupaka i procesa vezanih za postupanje u oblasti socijalne zaštite; 

3. kreiranje socijalnih politika kroz određivanje socijalno-ekonomskog statusa pojedinca i sa njim povezanih lica i šire zajednice; 

4. prevencija siromaštva i otklanjanje posledica socijalne isključenosti i 

5. obavljanje statističkih i drugih istraživanja iz oblasti socijalne zaštite. 

 

Nadležnost za uspostavljanje Socijalne karte, zaštita podataka o ličnosti i druga „tehnička“ pitanja 

 

Zakonom o socijalnoj karti, u čl. 5. propisano je da ovaj jedinstveni registar uspostavlja i vodi ministarstvo u čijoj su nadležnosti socijalna pitanja, dok poslovne tehničke podrške u uspostavljanju, održavanju i obezbeđivanju sigurnosti i bezbednosti podataka obavlja Kancelarija za informacione tehnologije i elektronsku upravu. 

Prema čl. 11. Zakona o socijalnoj karti, korisnici podataka iz Socijalne karte su centri za socijalni rad, jedinice lokalne samouprave koje obavljaju poverene poslove u oblasti socijalne zaštite (kao na primer Sekretarijat za socijalnu zaštitu grada Beograda ili drugi organi), ministarstvo nadležno za socijalna pitanja, pokrajinski sekretarijat nadležan za socijalna pitanja, kao i drugi organi državne uprave i institucije. 

U stavu drugom ovog člana eksplicitno je propisano da korisnici podataka iz Socijalne karte u obradi podataka o ličnosti postupaju u skladu sa krovnim zakonom – Zakonom o zaštiti podataka o ličnosti. 

Pored toga, fizičko lice na koje se podaci odnose, prema ovom Zakonu, ima pravo na uvid i pravo na osnovu ostvarenog uvida, preko Portala eUprava, u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita podataka o ličnosti. Ovde treba primetiti da Zakon o zaštiti podataka o ličnosti, kao krovni zakon pravo na pristup ličnim podacima postavlja znantno šire od čl. 11. stav 3 Zakona o zaštiti podataka o ličnosti. Ovo pre svega u delu koji se tiče načina ostvarivanja „prava na uvid“ i „prava na osnovu ostvarenog uvida“. 

Tako se prema krovnom zakonu, ovo pravo definisano terminom „pristup podacima“, može se ostvariti nezavisno od činjenice da li se sprovodi preko Portala eUprava ili na drugi način. Lica čiji se podaci obrađuju Zakonom o socijalnoj karti su korisnici prava i usluga sistema socijalne zaštite i potencijalni korisnici ovog sistema za koje se sa pravom može pretpostaviti da su u manjoj meri u mogućnosti da koriste Portal eUprava. Zato bi pravo na uvid i prava na osnovu ostvarenog uvida iz čl. 11. stav 3 trebalo tumačiti kao dodatno, posebno pravo, koje je uz ona koja pruža Zakon o zaštiti podataka o ličnosti, regulisano Zakonom o socijalnoj karti. Svako drugo tumačenje bilo bi u suprotnosti sa Zakonom o zaštiti podataka o ličnosti i otvorilo bi diskusiju o tome da li je u skladu sa načelom jedinstva pravnog poretka iz Ustava Republike Srbije. 

Jedinstveni registar o kom sve vreme govorimo – Socijalna karta, uspostavlja se na osnovu podataka koji se preuzimaju iz evidencija iz oblasti socijalne zaštite koje vodi resorno ministarstvo, kao i registara koji se vode kod drugih državnih organa. Tu spadaju: podaci iz Centralnog registra stanovništva, registri organizacije za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje, registri ministarstva unutrašnjih poslova o vozilima, oružju, readmisiji, registri Nacionalne službe za zapošljavanje o isplatama novčane naknade i isplate privremenih i osebnih naknada. Pored toga, ovim članom predviđeno je i da se u Socijalnu kartu preuzimaju i podaci iz registara Poreske uprave i Republičkog geodetskog zavoda. 

Zakonom je predviđeno da se u cilju vođenja i ažuriranja Socijalne karte vrši razmena podataka koji su sadržani u gorenavedenim evidencijama i registrima. Međutim, ovde se postavlja, pitanje, ako se radi o razmeni podataka -  na koji način je ona dvosmerna, odnosno na koji način je obezbeđeno da se podaci iz Socijalne karte mogu razmenjivati i otkrivati prenosom odnosno dostavljanjem rukovaocima evidencija i registara koji razmenjuju podatke sa Socijalnom kartom. Na ova pitanja Zakon o socijalnoj karti ne pruža odgovore. 

Zakonom je takođe u čl. 16 predviđeno formiranje izveštaja u Socijalnoj karti, koji mogu biti unapred definisani ili definisani po zahtevu korisnika Socijalne karte. Ovi izveštaji služe da prikažu „podatke koji su od značaja za određivanje socijalno-ekonomskog statusa“ korisnika ili potencijalnog korisnika sistema socijalne zaštite na nivou šire zajednice, odnosno grada, opštine, upravnog okrugam pokrajine i republike, kao i pregled prava koje je pojedinac koristio ili još uvek koristi i efekte mera socijalne zaštite. 

Stavom drugim ovog člana predviđeno je i da će se ovim putem obezbediti sačinjavanje izveštaja o korisnicima koji su u riziku od elementarnih i drugih nepogoda. Postavlja se pitanja na koji način će se sačinjavati ovi izveštaji i čemu će služiti. O tome se u zakonskom tekstu ne mogu pronaći relevantne odredbe. 

 

Kukavičje jaje Zakona o socijalnoj karti - postupak formiranja i dostavljanja obaveštenja 

 

Pod nazivom „Postupak formiranja i dostavljanja obaveštenja“ u čl. 17 Zakona o socijalnoj karti dolazimo konačno do objašnjenja čemu će služiti ovako široka razmena podataka koja se uspostavlja novim zakonom. Ovim članom propisan je postupak u slučajevima u kojima se utvrdi neusaglašenost podataka o korisniku ili povezanim licima. Tada se formira obaveštenje o neusaglašenosti podataka (možda nije do kraja jasno ko formira obaveštenje – da li se ono automatski formira unutar Socijalne karte ili ga formira ministarstvo ili neko treći) koje sadrži instrukciju korisniku podataka da je neophodno izvršiti proveru podataka uvidom i preuzimanjem podataka iz službenih evidencija, dokumentacije i javne isprave, da je potrebno doneti odluku po zahtevu stranke ili da je neophodno pokrenuti postupak po službenoj dužnosti jer se saznalo za činjenice od bitnog uticaja na ostvarivanje, promenu ili prestanak prava iz socijalne zaštite. 

Član 17 Zakona o socijalnoj karti propisuje sledeće: 

„Ako se tokom obrade podataka utvrdi neusaglašenost podataka o korisniku, odnosno povezanim licima, o tome se formira obaveštenje koje se prosleđuje evidencijama iz oblasti socijalne zaštite iz člana 12. stav 1. ovog zakona.

Obaveštenje o neusaglašenosti podataka iz stava 1. ovog člana sadrži i instrukciju korisniku podataka da je neophodno: 

1. Izvršiti proveru podataka uvidom i preuzimanjem podataka iz službenih evidencija, dokumentacije i javne isprave; 

2. Doneti odluku po zahtevu stranke; 

3. Pokrenuti postupak po službenoj dužnosti, jer se saznalo za činjenice od bitnog uticaja na ostvarivanje, promenu ili prestanak prava iz socijalne zaštite.“ 

Zbog čega je postupak formiranja i dostavljanja obaveštenja može smatrati ključnim za razumevanje čemu zapravo služi Socijalna karta? 

Za odgovor na ovo pitanje moramo se vratiti na osnovne pojmove koji su definisani Zakonom o socijalnoj karti. Tu se pod pojmom pojedinca navodi da je to lice koje je korisnik prava i usluga socijalne zaštite i lice u postupku ostvarivanja prava. Dakle, osoba koja je ostvarila pravo na socijalnu pomoć ili osoba koja pokušava da ostvari pravo na socijalnu pomoć

Da bismo sve pojednostavili, zamislićemo dve osobe, sličnih životnih okolnosti. 

Jedna je Slavko koji živi sa vanbračnom partnerkom i jednim detetom, dugo je nezaposlen iako se redovno javlja referentu u Nacionalnoj službi za zapošljavanje, ima trošnu kuću u kojoj stanuje, ne poseduje imovinu veće vrednosti. Slavko je korisnik sistema socijalne zaštite od 2009. godine kada je zapao u siromaštvo iz kog ne uspeva da se izvuče. Slavko je, kako Zakon o socijalnoj karti kaže – korisnik prava i usluga iz socijalne zaštite, odnosno pojedinac čiji se lični podaci prikupljaju i obrađuju. 

Sa druge strane, Janko ima suprugu i dvoje dece, živi u podrumu napuštene zgrade, nezaposlen je, slabo obrazovan, bez redovnih primanja, bolestan i usled svoje neinformisanosti još uvek nije podneo zahtev za socijalnu pomoć. Prema odredbama Zakona o socijalnoj zaštiti Janko nije pojedinac na kog se zakon odnosi sve dok ne podnese zahtev za ostvarivanje prava na novčanu socijalnu pomoć

Sada kad smo upoznali Slavka i Janka, vratimo se na odredbu čl. 17 Zakona o socijalnoj karti

Koliko god zavodljivo i lepo zvučalo, pokretanje postupka po službenoj dužnosti, koji je predviđen u članu 17, stav 2, tačka 3 Zakona o socijalnoj karti nije moguće u Jankovom slučaju. Socijalna karta ne sadrži podatke o Janku, on nije ni korisnik ni lice u postupku za ostvarivanje prava iz socijalne zaštite. On je samo jedan siromašni čovek kom je potrebna socijalna pomoć. 

Sa druge strane, onog trenutka kada se Slavkova vanbračna partnerka zaposli u prodavnici, kada on ode u Nemačku „na azil“, ili kada dobije poklon veće vrednosti, tokom obrade podataka dolazi do utvrđivanja neusaglašenosti podataka o korisniku, našem Slavku i odredba čl. 17, stav 2, tačka 3 se aktivira na taj način što se formira obaveštenje o neusaglašenosti koje upozorava da Slavko dobija socijalnu pomoć dva dana, dve nedelje ili mesec dana duže nego što na to ima pravo. 

Gorenavedena odredba Zakona ne ostavlja nam priliku da zaključimo drugo do da se Zakon o socijalnoj karti, donosi ne radi proklamovane bolje targetiranosti koja se odnosi na veći broj osoba u stanju siromaštva koja će ostvariti pravo na novčana socijalna davanja, već radi ukidanja ili obustave davanja u onim slučajevima u kojima korisnici zbog neke životne situacije „preskoče“ cenzus za ostvarivanje prava na novčanu socijalnu pomoć. Doduše, bolju targetiranost će biti moguće ostvariti u onim slučajevima koji se tiču korisnika kojima je prethodno odbijen zahtev za socijalnu pomoć, pa usled novonastalih životnih okolnosti dođe do toga da naknadno ispunjavaju uslove za ostvarivanje prava iz socijalne zaštite. Koliki je u dosadašnjoj praksi procenat ovih slučajeva, nije poznato. 

Takođe, ovom odredbom će se dodatno učvrstiti i obaveza korisnika da u skladu sa čl. 97 Zakona o socijalnoj zaštiti prijave promene do kojih dolazi, a koje bi mogle uticati na pravo koje ostvaruju. Ovim članom Zakona o socijalnoj zaštiti, propisano je, između ostalog da je korisnik prava na novčanu socijalnu pomoć dužan [je] da centru za socijalni rad prijavi svaku promenu od uticaja na priznato pravo u roku od 15 dana od dana kada je promena nastala

Da je ključni razlog donošenja zakona smanjivanje zloupotreba, koliko god da ih ima, o kojima je Predsednica Vlade svojevremeno govorila kao o slučajevima gde korisnici socijalna pomoći „dolaze  Audijem po socijalnu pomoć“ (neznajući ili nehajući da socijalna pomoć za pojedinca nije dovoljna da pokrije cenu punog rezervoara svakog, pa i najmanjeg Audija), sasvim je jasno i iz samog obrazloženja Zakona. U obrazloženju se navodi da će se donošenjem Zakona o socijalnoj karti omogućiti „pravednija raspodela i smanjivanje zloupotreba, efikasnost u radu i proaktivnost organa javne uprave“. Nadalje se navodi da se zloupotrebe onemogućavaju u onom delu koji se tiče isljučivanja iz sistema svih onih „koji su ‘greškom’ uključeni u prava“. 

Kada se ovoj odredbi doda i novi pogled na odredbe Zakona o socijalnoj zaštiti, koji u čl. 96 propisuje da „Centar za socijalni rad preispituje uslove za ostvarivanje prava na novčanu socijalnu pomoć u maju, na osnovu prihoda korisnika prava ostvarenih u prethodna tri meseca“, osim za one korisnike koji su sposobni za rad, koji socijalnu pomoć u Srbiji i primaju devet meseci tokom kalendarske godine, jasno je da automatsko preispitivanje, odnosno formiranje i dostavljanje obaveštenja iz čl. 17 Zakona o socijalnoj karti znatno „pooštrava“ uslove koji su predviđeni Zakonom o socijalnoj zaštiti. Ova činjenica opet nas vraća na teren poštovanja ustavnog načela jedinstva pravnog poretka, jer se zakonom iz oblasti posebne obrade podataka o ličnosti u sistemu socijalne zaštite zadire u prava iz samog sistema socijalne zaštite, koja su regulisana Zakonom o socijalnoj zaštiti. 

 

Na samom kraju – šta sve Zakon o socijalnoj karti prikuplja i obrađuje od podataka o ličnosti?

 

Skoro sve. 

Grubim popisivanjem podataka koji se čuvaju u Socijalnoj karti i koji se navode u čl. 7 – 10 Zakona o socijalnoj karti, dolazimo do najmanje 135 različitih podataka

Tu se nalaze podaci koji se kreću od opštih, kao što je JMBG, mesto prebivališta, državljanstvo, zanimanje, bračni status, mesto zaključenja braka (nejasno zbog čega je važan ovaj podataka), pa sve do podataka o pokretnoj imovini, isplaćenim penzijama i drugim novčanim naknadama, isplatama socijalne pomoći, zdravetvenom statusu, broju članova domaćinstva, nacionalnoj pripadnosti, podaci o nasilju u porodici, invaliditetu i slično. 

Ovi podaci se kod onih koji se smatraju „poveznim licima“, a to su prema Zakonu o socijalnoj karti sva lica koja sa pojedincem koji je korisnik sistema socijalne zaštite „vezuje bliže ili dalje srodstvo, odnosno imovinski odnos, a koji je od uticaja na ostvarivanje prava“. Preciznije – tu, pored po domaćim propisima već definisanog kruga povezanih lica i srodnika, ulazi i bivši vanbračni partner

Dok nam posle čitanja novog Zakona odzvanjaju stihovi popularne pesme „Pazi s kime spavaš“ jer njegovi ili njeni prihodi mogu da ti ukinu socijalnu pomoć, ostaje nam samo da se nadamo da će do najavljenog početka primene Zakona o socijalnoj karti – 1. marta 2022. godine, biti dovoljno vremena za formiranje i dostavljanje obaveštenja da je zakonski tekst neusaglašen sa oba zakona čiju materiju dodiruje – Zakonom o socijalnoj zaštiti i Zakonom o zaštiti podataka o ličnosti. 

 

Danilo Ćurčić, programski direktor Inicijative za ekonomska i socijalna prava A11


Marijana Savić (NVO Atina): Ne čini rodnu ravnopravnost kvota od 40 odsto narodnih poslanica

[08.02.2021.]

„Neće biti napretka u stanju ljudskih prava niti u bilo kojoj drugoj oblasti, u privredi, ekonomiji sve dok se u Srbiji ozbiljno ne shvate poglavlja 23 i 24 kao temeljne vrednosti za koje se zalažemo u pregovorima sa Evropskom unijom, odnosno dok se ne uredi pre svega stanje u pravosuđu. Lično ne verujem u iskrene namere Skupštine Srbije da položaj žena u društvu učini boljim, ali smatram da dijalog sa zakonodavcem treba nastaviti,“ rekla je za Otvoreni parlament  Marijana Savić, direktorka NVO „Atina“, organizacije koja se zalaže za jednak tretman svih članica i članova društva.

OP: Kada kao neko ko dolazi iz nevladinog sektora i bavi se ljudskim pravima i položajem žena, čujete da se prošle nedelje u skupštini sastala Ženska parlamentarna mreža i donela neke zaključke, da li ta vest ima značaja za vas?

MS:  Ne, ne, ta vest zaista nema težinu jer ne postoji poverenje u Parlament. Moralo bi prvo da se stekne poverenje u tu političku instituciju kao i u sve institucije koje bi trebalo da implementiraju zakone i politike. To poverenje se izgubilo pre mnogo godina i zaista su potrebni ozbiljni  koraci kako bi se ponovo uspostavilo. Potreban je zaista partnerski odnos sa svim učesnicima u društvu koji su zainteresovani za određene teme, zatim implementacija svega što je do sada usvojeno i  urađeno. Institucije treba da pokažu odlučnost, treba da prekinu lošu praksu relativizacije i to ne samo nasilja, već i drugih važnih tema koje se tiču svih građana. Siromaštvo je samo jedna od tih tema. Mora se uočiti kako temeljne bolesti našeg društva, te perzistentne barijere kao što su korupcija i nepotizam utiču i na neravnopravnost žena.

OP: Pomenuli ste relativizaciju. Poruka predsednice Ženske parlamentarne mreže Sandre Božić posle konferencije bila je da ne smemo govoriti „nasilje nad ženama“ jer se žena dovodi u položaj objekta, već da usvojimo „nasilje prema ženama“. Jel to važno?

MS: To je primer relativizacija svega što se dešava ženama svakodnevno. Standardni poricateljski repertoar. Hajde da pitamo žene koje trpe nasilje da ili im je važnije da se kaže “nad” ili “prema” ili da dobiju podršku, izvesnost, razumevanje i pomoć. Takve „jezičke nedoumice“ su tu da se skrene dijalog, kojeg i inače nema, na neke nevažne teme, a da se ne progovori o suštini. Ova se tema ne sme shvatati olako.

OP: Čuli smo više puta od zvaničnika da su žene u Srbiji institucionalno zaštićene, ali da to nije dovoljno. Opet, pohvalno je što u Skupštini sedi i odlučuje 40 posto poslanica i to što je, kako je nedavno istakla premijerka Ana Brnabić, porastao broj žena na čelu gradova i opština. Da li je to mogući put poboljšanja položaja žena u društvu?

MS: Ne. Nije rodna ravnopravnost ili bilo koja ravnopravnost broj ili neka kvota koja treba da se ispuni. To bi zapravo bilo verovanje da su građanke i građani koji žive u ovoj zemlji ravnopravni i stremljenje tome da se izbrišu sva mesta neravnopravnosti. To je duboko uverenje da treba brisati sve linije diskriminacije i afirmisati načine na koje ćemo svi učestvovati u donošenju odluka. Ovde vidimo da to nije afirmisano, jer donositi odluke znači biti transparentan i odgovoran za usvojena rešenja. Omogućiti građanima da učestvuju u procesima odlučivanja, informisati ih i omogućiti im da budu informisani, sve to znači podlogu i temelj za ravnopravnost. To što će biti 40 ili 60 odsto poslanica koje su tu došle nečijom odlukom,  ne znači puno.

OP: Da li to znači da se ne može mnogo očekivati ni od ponovo najavljenog  Zakona o rodnoj ravnopravnosti ?

MS: Ne očekujemo promene na bolje. Zaista bi trebalo nešto nesvakidašnje da se desi kako bi se vratilo bar očekivanje da će se zakon implementirati. Po načinu na koji se ova verzija pravi i koliko se konsultuju svi koji su zainteresovani za taj proces, ništa nam ne ukazuje da  će biti drugačije nego do sada.

OP: Da li se sećate nekog primera kada je zakonodavac poslušao neke preporuke nevladinog sektora? Da li vas konsultuju?

MS: Jedno je konsultovati, a drugo prihvatiti ono što je iskustvo organizacija na terenu, civilnog društva, akademskih ustanova ili institucija na lokalnom nivou koje se svakodnevno suočavaju sa različitim problemima. Kad govorimo o rodnoj ravnopravnosti, nasilju ili socijalnoj politici, ili o situacijama u koje dođu žrtve porodičnog nasilja ili trgovine ljudima, zakoni se uglavnom kreiraju sa vrha. Sastavi se neka radna grupa od ljudi koji nemaju iskustvo bavljenja tim problemom, a ne uzimaju se u obzir iskustva onih koji se time autentično bave. Ne verujem da ćemo zakonom dobiti novi instrument koji bi trebalo da nam pomogne da pratimo šta država radi po tom pitanju. Ipak, NVO „Atina“ kao i mnoge ženske feminističke organizacije učestvuje u svim razgovorima o rešenjima koji se tiču žena i devojčica, njihovog ekonomskog položaja. Mi radimo na tome da promovišemo bolji socijalni položaj žena jer je to jedini način da vrate kontrolu nad svojim životima i izbore se za ravnopravnost.

OP: Dakle, u razgovorima sa zakonodavcima svakako treba učestvovati?

MS: Sve ovo podseća koliko je važno braniti državu od vlasti. Velika je to pretnja postala, glumiti dijalog, dobiti legitimitet od civilnog sektora, a onda nastaviti kao da nikad ništa nije dogovoreno. Dok se ne bude preuzimala odgovornost i snosile konsekvence, ne može biti napretka. Takođe, nema ekonomskog napretka niti rodne ravnopravnosti ako ne donesemo odluke da zatvorimo poglavlja 23 i 24 u pristupu EU, koja se odnose na vladavinu prava. Nema napretka dok ljudi ne shvataju korelaciju izmedju „rules of law“ i nezavisnog pravosuđa, jake borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala, reformisanja javne uprave i policije. Bez toga ne možemo nigde.


Marijana Savić (NGO “Atina”): Gender equality is not constituted on a 40 percent quota of female MPs

[08.02.2021.]

“There will be no progress in the state of human rights in any area, in the economy or economics, until Chapters 23 and 24 are taken seriously in Serbia, as fundamental values that we advocate in the negotiations with the European Union, more precisely, until the situation in the judiciary will have been regulated. Personally, I do not believe in the sincere intentions of the Serbian Parliament to improve the position of women in society, but I do believe that the dialogue with the legislator should continue,” said for the Open Parliament Marijana Savić, director of the NGO “Atina”, an organisation that advocates equal treatment of all male and female members of society.

OP: When, as someone who comes from the non-governmental sector and deals with human rights and the position of women, you hear that the Women’s Parliamentary Network met in the Assembly last week and came to some conclusions, does that news matter to you?

MS:  No, it doesn’t, that news really has no weight because there is no trust in the Parliament. What should be first gained, it is confidence in that political institution, as well as in all institutions that should implement laws and policies. That trust was lost many years ago and serious steps are really needed to re-gain it. We really need a partnership with all participants in society who are interested in certain topics, followed by the implementation of everything that has been adopted and done so far. Institutions should show determination, they should stop the bad practice of relativisation, not only of violence, but of also other important topics that concern all citizens. Poverty is just one of those topics. It must be noted that the fundamental diseases of our society, and persistent barriers such as corruption and nepotism also affect the inequality of women.

OP: You have mentioned relativisation. After the conference, the message of the president of the Women’s Parliamentary Network, Sandra Božić, was that we should not talk about “violence against women” because a woman is reduced to the position of an object, but that we should adopt the expression “violence towards women”. Is this important?

MS: This is an example of the relativisation of everything that happens to women every day. It is a classical denialism repertoire. Let’s ask women who suffer violence whether it is more important for them to use the preposition “against” or “towards”, or to receive support, certainty, understanding and help. Such “linguistic dilemmas” are there to divert the dialogue, which does not exist anyway, to some unimportant topics, without talking about the essence. This topic should not be taken lightly.

OP: We have heard several times from officials that women in Serbia are institutionally protected, but that this was not enough. Yet, it commendable that there are 40 percent of female MPs who have seats in the Assembly and who make decisions. As the Prime Minister Ana Brnabić recently emphasised, the number of women who are the head of cities and municipalities increased. Is it a possible path towards the improvement of women’s position in society?

MS: No, it isn’t. Gender or any other type equality is not a number that should be reached or a quota that should be achieved. It should actually be the belief that all male and female citizens living in this country are equal and the desire to annihilate all places of inequality. It is a deep conviction that all lines of discrimination should be erased and the ways in which we will all participate in decision-making should be affirmed. We can see here that it is not affirmed, because making decisions means being transparent and accountable for the adopted solutions. Enabling citizens to participate in decision-making processes, informing them and enabling them to be informed, all this represents the basis and foundation for equality. The fact that there will be 40 or 60 percent of female MPs who got seats in the Assembly by someone’s decision, doesn’t mean much.

OP: Does that mean that not much can be expected from the newly re-announced Law on Gender Equality?

MS: We do not expect changes for the better. Something extraordinary should really happen in order to restore at least the expectation that the law will be implemented. Given the way this version is being drafted and the extent to which interested parties are being consulted, nothing indicates that it will be different than before.

OP: Do you remember any example when the legislator listened to some recommendations of the non-governmental sector? Do they consult you?

MS: It is one thing to consult and another to accept the experience of organisations, civil society, academic institutions or institutions at the local level that face various problems on a daily basis. When we talk about gender equality, violence or social policy, or about situations in which victims of domestic violence or human trafficking find themselves, laws are mostly created from the top. A working group composed of people who do not have experience in dealing with this problem is formed, and the experiences of those who deal with it authentically are not taken into account. I do not believe that we will get a new instrument by law that is supposed to help us monitor what the state is doing on that issue. However, NGO “Atina”, as well as a number of other women’s and feminist organisations, participates in all discussions about solutions concerning women and girls, their economic position. We are working to promote a better social position of women because it is the only way for them to regain control over their lives and to fight for equality.

OP: Therefore, we should by all means participate in talks with legislators?

MS: All this reminds us how important it is to defend the state from the authorities. It has become a great threat, to playact a dialogue, to obtain legitimacy from the civil sector and then to continue as if nothing had ever been agreed. Until responsibility is assumed and consequences borne, there can be no progress. Also, there will be no economic progress or gender equality if we do not make decisions to close Chapters 23 and 24 in the EU accession, which refer to the rule of law. There will be no progress until people understand the correlation between the rule of law and an independent judiciary, a strong fight against corruption and organised crime, a public administration and police reform. Without that, we can’t go anywhere.